بلاکچین های لایه اول پایه و اساس اکوسیستم کریپتو هستند. این شبکه ها مسئول امنیت تراکنش ها، نهایی سازی تسویه ها و جریان نقدینگی میان اپلیکیشن های غیرمتمرکز هستند. حتی با وجود رشد توجه به شبکه های لایه دوم، رول آپ ها و زنجیره های اختصاصی اپلیکیشن ها، لایه اول ها همچنان زیرساخت اصلی محسوب می شوند که تمام اجزای دیگر به آن متکی هستند.
رویدادهای سال 2025 نحوه ارزیابی بازار نسبت به بلاکچین های لایه اول را به طور اساسی تغییر داد. مقیاس پذیری دیگر صرفا بر اساس سرعت خام تراکنش ها سنجیده نمی شود. تجربه کاربری، پایداری شبکه، پذیرش در دنیای واقعی و شفافیت رگولاتوری به همان اندازه اهمیت پیدا کرده اند. روایت هایی مانند توکنیزه سازی دارایی های دنیای واقعی، پرداخت ها و مشارکت نهادهای مالی از مرحله تئوری وارد فاز اجرای اولیه شدند و همین موضوع باعث شد بازار دوباره بررسی کند کدام لایه های پایه واقعا برای مرحله بعدی رشد آماده هستند.
این مقاله برای سرمایه گذاران، توسعه دهندگان و تریدرهایی نوشته شده است که می خواهند بدانند با نگاه بازار به سال 2026، تمرکز فعالیت، کاربران و اهمیت بلندمدت در حال حرکت به سمت کدام شبکه هاست.

---

برای خوانندگان پرمشغله

• بلاکچین های لایه اول حتی با وجود رشد لایه دوم ها و اپ چین ها همچنان هسته اصلی امنیت، تسویه و نقدینگی هستند.
• بازار اکنون بیش از سرعت خام تراکنش ها، به استفاده واقعی، پایداری شبکه و شفافیت رگولاتوری اهمیت می دهد.
• اتریوم به عنوان لنگر اصلی تسویه و نقدینگی پیشتاز است، در حالی که سولانا، BNB Chain، XRP Ledger و آوالانچ هرکدام نقش های متمایزی را رهبری می کنند.
• چشم انداز لایه اول ها در آستانه 2026 به سمت یک اکوسیستم مولتی چین حرکت کرده است.
• برندگان بلندمدت توسط توسعه دهندگان فعال، کاربران واقعی، عمق نقدینگی و توان اجرای پایدار در چرخه های مختلف بازار مشخص خواهند شد.

---

این رتبه بندی چگونه تعیین شده است

نکات قابل رصد در 2026	موارد استفاده اصلی	نقاط قوت کلیدی	نقش اصلی	لایه اول	رتبه
پراکندگی تجربه کاربری در L2ها، نقدینگی بین رول آپ ها	دیفای، استیبل کوین ها، RWA، تسویه لایه دوم	بزرگترین اکوسیستم توسعه دهندگان، عمیق ترین نقدینگی دیفای و استیبل کوین، پیشرو در RWA	لنگر نقدینگی و تسویه	Ethereum (ETH)	#1
پایداری شبکه تحت فشار، حفظ کاربران	پرداخت ها، NFT، میم کوین ها، گیمینگ	توان پردازشی بالا، کارمزد پایین، شتاب قوی توسعه دهندگان	لایه عملکردی مصرف کننده	Solana (SOL)	#2
برداشت متمرکز بودن شبکه، ریسک رگولاتوری	دیفای خرد، گیمینگ، بازارهای نوظهور	سازگاری با EVM، پایگاه بزرگ کاربران خرد، توزیع Binance	موتور پذیرش انبوه	BNB Chain (BNB)	#3
اجرای نهادی واقعی، گسترش اکوسیستم	پرداخت ها، حواله ها، استیبل کوین ها	تسویه سریع، کارمزد بسیار پایین، شفافیت رگولاتوری	ریل پرداخت های نهادی	XRP Ledger (XRP)	#4
تبدیل پایلوت ها به استفاده عملی	دیفای نهادی، RWA، اپ چین ها	ساب نت ها، پایلوت های RWA، پشتیبانی EVM	لایه اپ چین و نهادی	Avalanche (AVAX)	#5

رتبه بندی های این مقاله بر اساس سیگنال های واقعی بازار انجام شده اند، نه وعده های رودمپ. هر بلاکچین لایه اول با استفاده از یک چارچوب یکسان ارزیابی شده است؛ چارچوبی که بازتاب دهنده رفتار واقعی اکوسیستم در عمل است، نه صرفا اهداف اعلام شده.
ابعاد کلیدی ارزیابی عبارتند از:

چرا مهم است	آنچه بررسی می شود	بعد ارزیابی
فعالیت سازندگان، بلوغ ابزارها، تنوع dAppها		شتاب توسعه دهندگان
تعیین کننده عملکرد و تاب آوری شبکه در مقیاس بالا	معماری، رویکرد مقیاس پذیری، توازن میان امنیت و عدم تمرکز	طراحی شبکه
مشخص می کند آیا شبکه فراتر از سفته بازی واقعا مورد استفاده قرار می گیرد یا خیر	نقدینگی DeFi، استفاده در پرداخت ها، کاربران فعال، حجم تراکنش	پذیرش واقعی
نشان دهنده ارتباط بلندمدت شبکه و همسویی آن با جریان سرمایه	پذیرش نهادی، کاربردهای سازمانی، پوشش جغرافیایی، روایت های غالب	جایگاه استراتژیک
فیلتر کردن هیجانات کوتاه مدت و رشدهای مبتنی بر مشوق های موقتی	ثبات عملکرد در چرخه های مختلف بازار، رشد ارگانیک	کیفیت استفاده

در این ارزیابی، تأکید ویژه ای بر استفاده پایدار و تاب آوری در چرخه های مختلف بازار وجود داشت. جهش های کوتاه مدت رشد و فعالیت های مبتنی بر مشوق با احتیاط بررسی شدند. هدف این بود که لایه 1هایی شناسایی شوند که کاربردپذیری خود را در عمل اثبات کرده اند و موقعیتی دارند که بتوانند این جایگاه را تا سال 2026 گسترش دهند.

---

1 اتریوم (ETH): لنگر نقدینگی و تسویه Web3

اتریوم همچنان لایه مرکزی تسویه در اقتصاد کریپتو است. در حالی که بسیاری از شبکه های جدیدتر بر سرعت یا هزینه تمرکز دارند، نقطه قوت اتریوم در نقش آن به عنوان لایه پایه پیش فرض برای امنیت، نقدینگی و هماهنگی کل اکوسیستم نهفته است.

اتریوم میزبان بزرگ ترین جامعه توسعه دهندگان در دنیای کریپتو است و استانداردهایی مانند ماشین مجازی اتریوم (EVM) و چارچوب توکن های ERC به هنجارهای صنعتی تبدیل شده اند. این موضوع اثرات شبکه ای قدرتمندی ایجاد کرده است. بیشتر اپلیکیشن های غیرمتمرکز، کیف پول ها و ابزارهای زیرساختی یا مستقیما روی اتریوم ساخته شده اند یا به گونه ای طراحی شده اند که با آن سازگار باشند.

اتریوم به جای مقیاس دهی تهاجمی در لایه پایه، رویکرد ماژولار را انتخاب کرده است. شبکه های لایه 2 مسئول اجرا و افزایش توان پردازشی هستند، در حالی که اتریوم بر امنیت و تسویه تمرکز دارد. این استراتژی به اتریوم اجازه داده است در عین حفظ عدم تمرکز، از طریق رول آپ ها ظرفیت تراکنش خود را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

اتریوم همچنین در حوزه هایی پیشتاز است که برای پذیرش بلندمدت بیشترین اهمیت را دارند:

• عمیق ترین نقدینگی DeFi در بازار
• بیشترین سهم از صدور و استفاده از استیبل کوین ها
• موقعیت غالب در توکنیزه سازی دارایی های دنیای واقعی (RWA)
• افزایش مشارکت نهادهای مالی و پذیرش مقرراتی

با آغاز آزمایش صندوق های توکنیزه شده، اوراق بدهی و ریل های تسویه توسط بازیگران مالی سنتی، اتریوم همچنان پلتفرم اصلی انتخابی برای این پروژه ها باقی مانده است.

مواردی که باید در 2026 زیر نظر داشت:

• پراکندگی تجربه کاربری میان شبکه های مختلف لایه 2
• هماهنگی نقدینگی و تعامل پذیری میان رول آپ ها
• تداوم پیشرفت در ارتقاهای مقیاس پذیری که استفاده را ساده تر می کنند

با وجود این چالش ها، اتریوم در آستانه 2026 همچنان لنگر اصلی نقدینگی و تسویه Web3 محسوب می شود؛ جایگاهی که هیچ لایه 1 دیگری تاکنون به عمق و وسعت آن نرسیده است.

---

2 سولانا (SOL): لایه عملکردی در مقیاس مصرف کننده

سولانا خود را به عنوان یک بلاکچین لایه 1 بهینه شده برای سرعت، کارمزد پایین و تجربه کاربری معرفی کرده است. معماری این شبکه مسیر متفاوتی نسبت به اتریوم انتخاب کرده و به جای مقیاس پذیری ماژولار، بر توان عملیاتی بالا در لایه پایه تمرکز دارد.

پس از چالش های ابتدای عمر شبکه، اکوسیستم سولانا در سال های 2024 و 2025 به بلوغ قابل توجهی رسید. فعالیت توسعه دهندگان افزایش یافت، کیفیت اپلیکیشن ها بهبود پیدا کرد و تعامل کاربران در چندین حوزه گسترش یافت.
نقاط قوت کلیدی:

• جذب بالای کاربران در میم کوین ها، NFTها و کلکسیون های دیجیتال
• بازگشت قدرتمند و گسترش فعالیت های DeFi
• رشد استفاده در پرداخت ها و پذیرش توسط مرچنت ها
• تمرکز راهبردی بر موبایل و ورود ساده کاربران جدید

سولانا همچنین یک معماری آلترناتیو روشن در برابر اتریوم ارائه می دهد. در حالی که اتریوم بر ماژولار بودن و رول آپ ها تاکید دارد، سولانا بر یک لایه پایه پرقدرت و یکپارچه تمرکز کرده است. این تفاوت، به یکی از مهم ترین مباحث طراحی بلاکچین های لایه 1 تبدیل شده است.
مواردی که در 2026 باید زیر نظر داشت:

• پایداری شبکه در دوره های تقاضای بالا
• تمرکززدایی اعتبارسنج ها و نیازهای سخت افزاری
• توان تبدیل برتری فنی به حفظ کاربران در بلندمدت

موفقیت سولانا در 2026 به این بستگی دارد که آیا مزیت عملکردی آن می تواند به پذیرش واقعی در مقیاس مصرف کننده منجر شود یا خیر.

---

3 زنجیره هوشمند بی ان بی (BNB): موتور پذیرش انبوه

زنجیره هوشمند BNB نقش متفاوتی در میان بلاکچین های لایه 1 ایفا می کند و به عنوان دروازه ورود کاربران خرد و بازارهای نوظهور شناخته می شود. طراحی این شبکه بیش از حداکثرسازی تمرکززدایی، بر دسترسی آسان، هزینه پایین و راه اندازی سریع تمرکز دارد.
سازگاری کامل با ابزارهای اتریومی به توسعه دهندگان اجازه می دهد اپلیکیشن ها را با سرعت بالا راه اندازی کنند. در کنار آن، اتصال عمیق به صرافی بایننس، کیف پول ها و جریان جذب کاربران، مزیت توزیعی بی رقیبی ایجاد کرده است. این ترکیب باعث شده BNB Chain از نظر تعداد کاربران و حجم تراکنش، یکی از فعال ترین شبکه ها باشد.

حوزه های قدرتمند اکوسیستم BNB Chain:

• اپلیکیشن های دیفای متمرکز بر کاربران خرد
• صرافی های غیرمتمرکز با حجم بالا
• بازی ها و اپلیکیشن های مبتنی بر مشوق ها
• پذیرش گسترده در بازارهای حساس به هزینه

توکن BNB نیز با کاربردهای گسترده و مکانیسم های تورم منفی، استفاده از شبکه را با تقاضای بلندمدت هم راستا می کند.
مواردی که در 2026 باید زیر نظر داشت:

• مدیریت و درک ریسک های تمرکزگرایی
• تحولات نظارتی مرتبط با بایننس و خدمات وابسته
• نوآوری فراتر از کاربردهای صرفا خرده فروشی

قدرت اصلی BNB Chain در مقیاس است. هرچند از نظر ایدئولوژی تمرکززدایی پیشتاز نیست، اما همچنان یکی از موثرترین لایه 1ها برای ورود کاربران جدید به Web3 محسوب می شود.

---

4 لجر XRP یا (XRP): پرداخت های نهادی و شفافیت نظارتی

لجر XRP رویکردی کاملا متفاوت نسبت به اکثر پلتفرم های قرارداد هوشمند دارد. این شبکه از ابتدا برای پرداخت، تسویه و انتقال ارزش طراحی شده، نه اجرای عمومی اپلیکیشن ها.
همین تمرکز باعث شده XRP Ledger سابقه عملیاتی طولانی با تسویه سریع، کارمزد ناچیز و پایداری بالا داشته باشد. این شبکه به طور خاص با پرداخت های برون مرزی، حواله ها و زیرساخت های مالی نهادی شناخته می شود.

یکی از مهم ترین تحولات XRP، افزایش شفافیت نظارتی بود. با کاهش ابهامات حقوقی، نقدینگی بازگشت، پشتیبانی صرافی ها گسترش یافت و مشارکت نهادهای مالی شتاب گرفت.

تحولات اخیر دامنه کاربرد شبکه را نیز توسعه داده است:

• بازارسازهای خودکار بومی
• سایدچین ها و افزایش قابلیت برنامه پذیری
• آزمایش گسترده توکنیزاسیون دارایی ها و استیبل کوین ها

لجر XRP به جای رقابت مستقیم با اکوسیستم های شبیه اتریوم، یک نقش تخصصی را پوشش می دهد که بسیاری از لایه 1ها در آن ضعف دارند.
مواردی که در 2026 باید زیر نظر داشت:

• سرعت اجرای مشارکت های نهادی
• گسترش کاربردها فراتر از پرداخت
• تنوع فعالیت توسعه دهندگان و اپلیکیشن ها

جایگاه XRP Ledger در 2026 مستقیما به میزان ادغام آن با زیرساخت های پرداخت جهانی وابسته خواهد بود.

---

5 آوالانچ (AVAX): لایه اپ چین و استقرار نهادی

آوالانچ به دلیل معماری مولتی چین انعطاف پذیر خود متمایز است. به جای اجبار همه اپلیکیشن ها به یک محیط مشترک، این شبکه امکان راه اندازی ساب نت های اختصاصی با تنظیمات سفارشی را فراهم می کند.

این مدل به ویژه برای نهادها و سازمان هایی جذاب است که به کنترل بیشتر روی انطباق، عملکرد یا حاکمیت نیاز دارند، در حالی که همچنان از زیرساخت بلاکچین عمومی بهره می برند.

نقاط قوت اصلی آوالانچ:

• ساب نت ها برای استقرارهای مجوزدار یا اپلیکیشن محور
• حضور فعال در پایلوت های توکنیزاسیون دارایی های واقعی
• سازگاری با ابزارهای اتریومی از طریق C-Chain
• مشارکت رو به رشد در پروژه های نهادی و سازمانی

آوالانچ به جای تمرکز بر جذب کاربران خرد، بر تبدیل شدن به لایه زیرساختی برای استقرار بلاکچین های سفارشی که پلی بین دیفای و امور مالی سنتی ایجاد می کند، تمرکز کرده است.

مواردی که در 2026 باید زیر نظر داشت:

• تبدیل پروژه های آزمایشی به استفاده عملی پایدار
• عمق نقدینگی در ساب نت ها
• افزایش دیده شدن فراتر از فضای نهادی

موفقیت آوالانچ به توانایی آن در تبدیل انعطاف پذیری و همکاری ها به فعالیت واقعی آنچین بستگی دارد.

---

سایر بلاکچین های لایه 1 قابل توجه

چندین شبکه لایه 1 دیگر نیز همچنان در حال نوآوری هستند و با تحول بازار می توانند نقش پررنگ تری پیدا کنند.

چرا به جمع 5 تای برتر نرسید	چرا مهم است	تمرکز اصلی	لایه 1
ساختار پیچیده، پذیرش کندتر	طراحی منعطف کراس چین	تعامل پذیری و امنیت اشتراکی	Polkadot (DOT)
نقدشوندگی پراکنده، ضعف در جذب ارزش	ستون فقرات بسیاری از زنجیره های تخصصی	اکوسیستم اپ چین (IBC)	Cosmos (ATOM)
اکوسیستم DeFi و dApp کوچک تر	حاکمیت بسیار غیرمتمرکز	اثبات سهام (PoS) مبتنی بر پژوهش	Cardano (ADA)
استفاده محدود در جریان اصلی	مدل ارتقای اثبات شده، جایگاه در NFT	حاکمیت آنچین	Tezos (XTZ)
تمرکز نقدینگی DeFi هنوز در حال شکل گیری	آنبوردینگ قوی و اپ های مصرفی	تجربه کاربری محور، شاردینگ	NEAR
مرحله اولیه، رشد وابسته به مشوق ها	توان عملیاتی بالا، توجه نهادی	Move VM پرسرعت	Aptos (APT)
سابقه عملیاتی کوتاه	مناسب بازی و اپ های اجتماعی	معماری دارایی محور، سرعت بالا	Sui

این شبکه ها همچنان ارزش پیگیری دارند، اما در حال حاضر به دلیل مقیاس، نقدشوندگی یا پذیرش پایدار، بیرون از جمع 5 تای برتر قرار می گیرند.

---

چگونه برندگان لایه 1 را تا 2026 دنبال کنیم

آینده بلاکچین های لایه 1 به گونه ای نیست که برنده همه چیز را ببرد. در عوض، به طور فزاینده ای مولتی چین خواهد بود، با شبکه های مختلف که در نقش های متمایز در اقتصاد کریپتو تخصص دارند.
پنج لایه 1 برتر در آستانه 2026 بازتاب همین واقعیت هستند:

• اتریم نقش اهرم تسویه، نقدشوندگی و دارایی های نهادی را ایفا می کند
• سولانا مرزهای عملکرد در مقیاس مصرف کننده را جابه جا می کند
• زنجیره BNB از طریق دسترسی آسان و توزیع گسترده، پذیرش انبوه را پیش می برد
• لجر XRP کریپتو را به زیرساخت پرداخت های جهانی متصل می کند
• آوالانچ امکان استقرارهای سفارشی در پیوند DeFi و TradFi را فراهم می کند

با نزدیک شدن به 2026، مهم ترین سیگنال هایی که باید دنبال شوند شامل تعهد توسعه دهندگان، فعالیت واقعی کاربران، درآمد پایدار و تاب آوری عملیاتی هستند. لایه 1هایی که بتوانند معماری خود را به فعالیت اقتصادی ماندگار تبدیل کنند، مرحله بعدی رشد Web3 را شکل خواهند داد.

---

سؤالات متداول درباره بلاکچین های لایه 1

1. بلاکچین لایه 1 چیست؟
   لایه 1 بلاکچین پایه ای است که اعتبارسنجی تراکنش ها، امنیت و تسویه نهایی را بدون اتکا به زنجیره دیگر انجام می دهد.
2. چرا با وجود لایه 2ها، لایه 1ها همچنان مهم هستند؟
   لایه 2ها برای امنیت و تسویه به لایه 1 وابسته اند، بنابراین لایه 1 ها ستون اصلی کل اکوسیستم هستند.
3. آیا TPS بالاتر مهم ترین عامل برای لایه 1هاست؟
   خیر. تجربه کاربری، پایداری، نقدشوندگی و پذیرش واقعی اکنون از سرعت خام مهم تر هستند.
4. چرا Ethereum رتبه 1 برای 2026 است؟
   اتریم بزرگ ترین اکوسیستم توسعه دهندگان، عمیق ترین نقدشوندگی و جایگاه پیشرو در DeFi، استیبل کوین ها و دارایی های دنیای واقعی را دارد.
5. آیا چند لایه 1 می توانند هم زمان موفق باشند؟
   بله. لایه 1های مختلف در نقش های متفاوتی مانند پرداخت ها، اپ های مصرفی یا کاربردهای نهادی تخصص پیدا می کنند.
6. سرمایه گذاران هنگام ارزیابی لایه 1ها به چه مواردی توجه کنند؟
   فعالیت توسعه دهندگان، کاربران واقعی، عمق نقدشوندگی، پایداری درآمد و عملکرد در چرخه های مختلف بازار.

---

درباره XT.COM

صرافی XT.COM که در سال 2018 تأسیس شد، یکی از پلتفرم های پیشرو جهانی در حوزه معاملات دارایی های دیجیتال است. این پلتفرم اکنون به بیش از 12 میلیون کاربر ثبتنامشده در بیش از 200 کشور و منطقه خدمات ارائه می دهد و ترافیک اکوسیستم آن از 40 میلیون کاربر فراتر رفته است. صرافی کریپتویی XT.COM از بیش از 1,300 توکن باکیفیت و 1,300 جفت معاملاتی پشتیبانی می کند و مجموعه ای کامل از خدمات معاملاتی از جمله معاملات اسپات، معاملات مارجین و معاملات فیوچرز را در کنار بازار امن و قابل اعتماد دارایی های واقعی (RWA) ارائه می دهد. با تکیه بر شعار «Xplore Crypto, Trade with Trust»، پلتفرم XT.COM همواره متعهد است تجربه ای ایمن، مطمئن و کاربرپسند را برای تریدرهای سراسر جهان فراهم کند.