بیشتر معامله‌گران فیوچرز انتظار دارند وقتی یک پوزیشن لیکویید می‌شود، فرایند همان‌جا به پایان برسد؛ پوزیشن بسته می‌شود و زیان مربوط به آن نیز مشخص خواهد شد.

در بیشتر مواقع، دقیقاً همین اتفاق رخ می‌دهد. اما در زمان نوسانات شدید بازار، ممکن است یک پوزیشن لیکوییدشده نتواند در قیمت برابر یا بالاتر از قیمت ورشکستگی (Bankruptcy Price) بسته شود. در چنین شرایطی، پس از انجام لیکوییدیشن ممکن است همچنان کسری باقی بماند و فرایند معمول لیکوییدیشن برای پوشش کامل زیان کافی نباشد.

XT برای مدیریت چنین شرایطی از چند لایه محافظتی استفاده می‌کند. صندوق بیمه (Insurance Fund) اولین لایه محافظتی در برابر این اتفاقات است. اگر زیان باقی‌مانده به‌طور کامل پوشش داده نشود و موجودی صندوق بیمه سریع‌تر از آستانه مشخص‌شده توسط سیستم کاهش پیدا کند، XT ممکن است مکانیزم Auto-Deleveraging (ADL) را فعال کند.

ADL با هدف حفظ ثبات بازار و کمک به ادامه معاملات منظم در شرایط غیرعادی بازار طراحی شده است.

Auto-Deleveraging (ADL) چیست؟

Auto-Deleveraging یا ADL یک سازوکار مدیریت ریسک در معاملات فیوچرز پرپچوال است که پس از وقوع شرایط خاص مربوط به لیکوییدیشن و صندوق بیمه، می‌تواند برای کاهش پوزیشن‌های مخالف استفاده شود.

زمانی که ADL فعال می‌شود، XT تنها به سفارش‌های موجود در بازار برای مدیریت این کسری تکیه نمی‌کند. در عوض، سیستم پوزیشن‌های واجد شرایط در سمت مخالف بازار را بر اساس روش رتبه‌بندی مشخص‌شده، بررسی و اولویت‌بندی می‌کند.

پوزیشنی که بالاترین اولویت را داشته باشد، ممکن است برای جبران کسری ایجادشده، به اندازه موردنیاز کاهش پیدا کند یا بسته شود. این فرایند بر اساس قیمت مارک (Mark Price) انجام می‌شود.

ADL با لیکوییدیشن اجباری (Forced Liquidation) متفاوت است. در لیکوییدیشن اجباری، پوزیشنی تحت تأثیر قرار می‌گیرد که دیگر شرایط لازم برای حفظ مارجین را ندارد. اما در ADL، ممکن است یک پوزیشن در سمت مخالف بازار تحت تأثیر قرار بگیرد؛ حتی اگر آن پوزیشن سودده باشد و مارجین کافی داشته باشد.

ADL چه زمانی فعال می‌شود؟

فعال شدن ADL صرفاً به این دلیل نیست که یک پوزیشن لیکویید شده است. در شرایطی مانند حرکت‌های شدید قیمتی، ممکن است بستن یک پوزیشن لیکوییدشده در قیمت برابر یا بالاتر از قیمت ورشکستگی امکان‌پذیر نباشد. در این حالت، ابتدا سازوکارهای معمول مدیریت ریسک مانند لیکوییدیشن و استفاده از صندوق بیمه وارد عمل می‌شوند.

ADL تنها زمانی ممکن است فعال شود که این فرایندها دیگر برای پوشش زیان کافی نباشند.

به عبارت دیگر، ADL بخشی از روند عادی معاملات نیست؛ بلکه یک راهکار نهایی برای مدیریت شرایط استثنایی بازار محسوب می‌شود.

فرایند ADL چگونه کار می‌کند؟

فرایند ADL در XT طبق یک روند مشخص انجام می‌شود:

مرحه	چه اتفاقی می‌افتد؟
۱	یک پوزیشن به شرایط لیکوییدیشن اجباری می‌رسد.
۲	پوزیشن نمی‌تواند در قیمت برابر یا بالاتر از قیمت ورشکستگی بسته شود.
۳	یک کسری پس از انجام لیکوییدیشن ایجاد می‌شود.
۴	صندوق بیمه طبق قوانین XT برای پوشش این زیان وارد عمل می‌شود.
۵	اگر موجودی صندوق بیمه سریع‌تر از آستانه مشخص‌شده کاهش پیدا کند، ADL ممکن است فعال شود.
۶	پوزیشن‌های مخالف واجد شرایط بر اساس PnL% و لوریج مؤثر رتبه‌بندی می‌شوند.
۷	پوزیشن با بالاترین اولویت، به اندازه موردنیاز با قیمت مارک کاهش پیدا می‌کند یا بسته می‌شود.

بنابراین، ADL یک راهکار نهایی مدیریت ریسک است و قرار نیست در نتیجه معمول هر لیکوییدیشن اتفاق بیفتد.

اولویت ADL چگونه تعیین می‌شود؟

ADL به‌صورت تصادفی پوزیشن‌ها را انتخاب نمی‌کند. XT پوزیشن‌های واجد شرایط در سمت مخالف بازار را بر اساس دو عامل اصلی رتبه‌بندی می‌کند:

• درصد سود و زیان (PnL%)
• لوریج مؤثر (Effective Leverage)

هدف این رتبه‌بندی، مشخص کردن اولویت پوزیشن‌ها در صف ADL است.

رتبه‌بندی پوزیشن‌های سودده

برای پوزیشن‌هایی که در سود هستند، XT از این منطق استفاده می‌کند:

رتبه ADL = درصد سود × لوریج مؤثر

یعنی پوزیشنی که هم درصد سود بالاتری داشته باشد و هم با لوریج بیشتری باز شده باشد، معمولاً در رتبه بالاتری از صف ADL قرار می‌گیرد.

برای مثال، یک پوزیشن با سود باز بالا و لوریج مؤثر بالا، نسبت به پوزیشن دیگری با سود کمتر و لوریج پایین‌تر، اولویت بیشتری برای ADL خواهد داشت.

رتبه‌بندی پوزیشن‌های زیان‌ده

برای پوزیشن‌هایی که در ضرر هستند، محاسبه به شکل دیگری انجام می‌شود:

رتبه ADL = درصد سود ÷ لوریج مؤثر

پوزیشن‌های زیان‌ده در سمت مخالف بازار نیز ممکن است در معرض ADL قرار بگیرند، اما چون بازدهی آن‌ها منفی است، معمولاً پوزیشن‌های سودده در اولویت بالاتری قرار می‌گیرند.

لوریج مؤثر چیست؟

لوریج مؤثر الزاماً همان عددی نیست که هنگام باز کردن معامله انتخاب کرده‌اید.

این مقدار بر اساس وضعیت فعلی پوزیشن محاسبه می‌شود و به عواملی مانند:

• ارزش فعلی پوزیشن بر اساس قیمت مارک
• ارزش پوزیشن در قیمت ورشکستگی وابسته است و محاسبه نهایی به‌صورت خودکار توسط سیستم انجام می‌شود.

اگر پوزیشن شما برای ADL انتخاب شود چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر یک پوزیشن در صف ADL انتخاب شود، ممکن است تمام یا بخشی از آن، بر اساس میزان کسری ایجادشده توسط سیستم کاهش پیدا کند. این تراکنش با استفاده از قیمت مارک (Mark Price) انجام می‌شود و منتظر انجام معامله از طریق دفتر سفارش (Order Book) نمی‌ماند. سود حاصل از بخشی از پوزیشن که کاهش پیدا کرده، طبق قوانین XT به موجودی حساب اضافه می‌شود.

بنابراین ممکن است یک پوزیشن سودده کاهش پیدا کند، حتی اگر هنوز به شرایط لیکوییدیشن خودش نرسیده باشد. انتخاب شدن در ADL به این معنی نیست که معامله‌گر قوانین را نقض کرده است؛ بلکه به این دلیل اتفاق می‌افتد که پوزیشن او پس از فعال شدن شرایط کلی ADL، در رتبه بالاتری از صف قرار گرفته است.

چگونه نشانگر ADL را بخوانیم؟

XT در بخش Current Positions رابط معاملات فیوچرز، یک نشانگر ADL (ADL Indicator) ارائه می‌دهد.

این نشانگر، جایگاه نسبی پوزیشن شما در صف ADL را با پنج سطح بصری نمایش می‌دهد. هر سطح تقریباً نشان‌دهنده ۲۰٪ از بازه رتبه‌بندی است.

به‌طور کلی:

• تعداد کمتر بخش‌های روشن‌شده → اولویت پایین‌تر در صف ADL
• تعداد بیشتر بخش‌های روشن‌شده → اولویت بالاتر در صف ADL
• روشن بودن بیشتر یا همه بخش‌ها → بالاترین سطح اولویت

اگر چند پوزیشن از یک قرارداد داشته باشید، رابط کاربری ممکن است بالاترین اولویت میان پوزیشن‌های شما را نمایش دهد.

یک نکته مهم:

بالا بودن نشانگر ADL به این معنی نیست که حتماً پوزیشن شما کاهش پیدا می‌کند.

این نشانگر فقط جایگاه نسبی پوزیشن شما را در صورت فعال شدن ADL نشان می‌دهد. این رتبه می‌تواند با تغییر عواملی مانند سود و زیان، لوریج مؤثر و شرایط بازار تغییر کند.

تفاوت ADL و لیکوییدیشن اجباری

گاهی ADL و Forced Liquidation با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، اما این دو سازوکار هدف متفاوتی دارند.

ویژگی	Auto-Deleveraging (ADL)	Forced Liquidation
دلیل فعال شدن	ایجاد کسری پس از لیکوییدیشن و شرایط مربوط به صندوق بیمه	رسیدن نسبت مارجین به شرایط لیکوییدیشن
چه کسی تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟	پوزیشن‌های رتبه‌بندی‌شده در سمت مخالف بازار	پوزیشنی که مارجین کافی ندارد
هدف	مدیریت کسری باقی‌مانده پس از لیکوییدیشن	جلوگیری از زیان بیشتر در پوزیشن پرریسک
تأثیر روی پوزیشن	ممکن است بخشی از پوزیشن کاهش پیدا کند یا بسته شود	پوزیشن طبق قوانین پلتفرم لیکویید می‌شود
نشانگر کاربر	ADL Indicator	قیمت لیکوییدیشن و نسبت مارجین

این تفاوت توضیح می‌دهد چرا یک پوزیشن سودده با مارجین کافی هم ممکن است در صف ADL قرار بگیرد.


آیا قراردادهای Coin-Margined بیشتر در معرض ADL هستند؟

بله. قراردادهای Coin-Margined نسبت به قراردادهای USDT-Margined معمولاً بیشتر در معرض ADL قرار دارند.

دلیل این موضوع به ساختار صندوق بیمه آن‌ها مربوط می‌شود. در قراردادهای Coin-Margined که با یک ارز دیجیتال مشخص (مانند BTC) تسویه می‌شوند، قراردادهای مختلفی که با همان ارز پایه نام‌گذاری شده‌اند، از یک صندوق بیمه مشترک استفاده می‌کنند. این صندوق ممکن است در مقایسه با ساختار قراردادهای USDT-Margined، مقیاس کوچک‌تری داشته باشد.

در مقابل، صندوق بیمه قراردادهای USDT-Margined برای هر قرارداد به‌صورت مستقل مدیریت می‌شود. البته این موضوع به این معنی نیست که ADL حتماً در قراردادهای Coin-Margined اتفاق می‌افتد. فقط نشان می‌دهد که ساختار صندوق بیمه می‌تواند در شرایط غیرعادی، میزان حساسیت این قراردادها به ADL را افزایش دهد.

چگونه میزان مواجهه با ADL را کاهش دهیم؟

هیچ روشی نمی‌تواند تضمین کند که یک پوزیشن هرگز تحت تأثیر ADL قرار نمی‌گیرد.

اما XT چند اقدام را برای مدیریت بهتر این ریسک پیشنهاد می‌کند:

استفاده از لوریج کمتر

لوریج مؤثر بالاتر می‌تواند باعث افزایش اولویت یک پوزیشن در صف ADL شود. استفاده منطقی‌تر از لوریج می‌تواند به کاهش این اولویت کمک کند.

برداشت بخشی از سود

بستن بخشی از یک پوزیشن سودده می‌تواند میزان سود باز (Unrealized PnL) را کاهش دهد و در نتیجه روی رتبه ADL تأثیر بگذارد.

حفظ مارجین کافی

داشتن مارجین کافی علاوه بر کاهش ریسک لیکوییدیشن، می‌تواند روی لوریج مؤثر پوزیشن نیز تأثیر بگذارد.

بررسی نشانگر ADL

افزایش سطح نشانگر ADL به این معنی است که پوزیشن شما در یک سطح اولویت بالاتر قرار گرفته است.

بررسی مداوم این نشانگر می‌تواند به درک بهتر وضعیت ریسک کمک کند.

توجه به شرایط بازار

ریسک ADL در زمان حرکت‌های شدید قیمتی و افزایش تعداد لیکوییدیشن‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

توجه به شرایط بازار می‌تواند به مدیریت بهتر پوزیشن‌ها کمک کند. این اقدامات می‌توانند رتبه یک پوزیشن در صف ADL را کاهش دهند، اما نمی‌توانند احتمال ADL را به‌طور کامل از بین ببرند.

جمع‌بندی

Auto-Deleveraging یک لایه محافظتی اضافی است که در شرایطی استفاده می‌شود که یک لیکوییدیشن باعث ایجاد کسری شده و صندوق بیمه سریع‌تر از آستانه مشخص‌شده توسط XT در حال کاهش باشد.

شناخت نحوه فعال شدن ADL، روش رتبه‌بندی پوزیشن‌ها، نحوه اجرای ADL با قیمت مارک و مفهوم نشانگر ADL، به معامله‌گران کمک می‌کند تا در شرایط خاص بازار، وضعیت ریسک پوزیشن‌های خود را بهتر درک کنند.

پیش از انجام معاملات فیوچرز، همیشه آخرین قوانین و مستندات XT را بررسی کنید؛ زیرا شرایط محصولات، قوانین پلتفرم و ویژگی‌های معاملاتی ممکن است در طول زمان تغییر کنند.

سوالات متداول

آیا ADL در هر لیکوییدیشنی اتفاق می‌افتد؟

خیر.

ADL فقط زمانی ممکن است فعال شود که یک پوزیشن لیکوییدشده نتواند در قیمت برابر یا بالاتر از قیمت ورشکستگی بسته شود و شرایط مربوط به صندوق بیمه نیز برقرار باشد.

آیا یک پوزیشن سودده هم ممکن است تحت تأثیر ADL قرار بگیرد؟

بله.

پوزیشن‌های سودده در سمت مخالف بازار، به‌خصوص اگر لوریج مؤثر بالایی داشته باشند، ممکن است در رتبه بالاتری از صف ADL قرار بگیرند.

آیا بالا بودن نشانگر ADL یعنی پوزیشن من حتماً کاهش پیدا می‌کند؟

خیر.

این نشانگر فقط جایگاه نسبی پوزیشن شما در صف ADL را نشان می‌دهد، در صورتی که ADL برای آن قرارداد فعال شود. بالا بودن نشانگر به معنی قطعی بودن اجرای ADL نیست.

معامله ADL با چه قیمتی انجام می‌شود؟

طبق مستندات XT، تراکنش مربوط به ADL با استفاده از قیمت مارک (Mark Price) در زمان اجرای ADL انجام می‌شود.

درباره XT.COM

XT.COM که در سال ۲۰۱۸ تأسیس شد، یکی از پلتفرمهای پیشرو جهانی در حوزه معاملات داراییهای دیجیتال است. این پلتفرم در حال حاضر به بیش از ۱۲ میلیون کاربر در بیش از ۲۰۰ کشور و منطقه خدمات ارائه میدهد و اکوسیستم آن بیش از ۴۰ میلیون کاربر را در سراسر جهان پوشش میدهد.

XT.COM از بیش از ۱,۳۰۰ توکن و ۱,۳۰۰ جفت معاملاتی پشتیبانی میکند و مجموعهای از خدمات معاملاتی، از جمله معاملات اسپات، مارجین و فیوچرز، را در کنار بازار داراییهای دنیای واقعی (RWA) ارائه میدهد. این پلتفرم با شعار «Xplore Crypto, Trade with Trust» بر ارائه تجربهای امن، قابلاعتماد و کاربرمحور برای معاملهگران در سراسر جهان تمرکز دارد.

برای دنبال کردن آخرین اخبار و بهروزرسانیهای XT.COM، به شبکههای اجتماعی ما بپیوندید:

X (Twitter) | Telegram | Facebook | Instagram | LinkedIn | Medium | YouTube

هشدار ریسک

معاملات مشتقات دارایی‌های دیجیتال با ریسک بالایی همراه است و ممکن است منجر به از دست رفتن تمام سرمایه شود. دسترسی به محصولات، شرایط استفاده و قوانین پلتفرم ممکن است بر اساس منطقه جغرافیایی و در طول زمان تغییر کند. پیش از انجام معاملات فیوچرز، حتماً مستندات مربوط به محصول، قوانین استفاده و هشدارهای ریسک را مطالعه کنید.